Η ιδέα της δημιουργίας μιας διοργάνωσης όπου θα μετείχαν οι λαοί της Μεσογείου ανήκει στον Αιγύπτιο Μοχάμεντ Ταχέρ Πασά και την έκανε δημόσια γνωστή κατά τη διάρκεια των θερινών Ολυμπιακών Αγώνων του 1948, με την ιδιότητα του Αντιπροέδρου της ΔΟΕ και Προέδρου της Ολυμπιακής Επιτροπής της χώρας του. Η πρωτοβουλία έτυχε θερμής υποστήριξης από τον Έλληνα, μέλος της ΔΟΕ και πρώην πρόεδρο του ΣΕΓΑΣ, Ιωάννη Κετσέα.
Τρία χρόνια αργότερα η ιδέα πήρε σάρκα και οστά στην Αλεξάνδρεια, την μεγαλούπολη της Αιγύπτου με την πλούσια ελληνική κληρονομιά. Ιστορικά, ο πρώτος χρονικά Έλληνας Μεσογειονίκης ήταν ο Στέφανος Πετράκης πρώτος στα 100 μέτρα το βράδι της 7ης Οκτωβρίου 1951 στο Alexandria, το παλαιότερο στάδιο της Αφρικής.
Οι 10 χώρες της πρώτης διοργάνωσης έχουν γίνει πια 26 με πιο πρόσφατη προσθήκη αυτή της Πορτογαλίας, που δεν έχει πρόσβαση στη Μεσόγειο, αλλά θεωρείται χώρα με μεσογειακά χαρακτηριστικά. Το Ισραήλ και η Παλαιστίνη είναι οι μοναδικές αναγνωρισμένες Ολυμπιακές Επιτροπές από περιοχές που βρέχονται από τη Μεσόγειο Θάλασσα και δεν έχουν γίνει ακόμα αποδεκτές από τη Διεθνή Επιτροπή Μεσογειακών Αγώνων. Μόνιμη έδρα της ΔΕΜΑ είναι η Αθήνα, όπως σταθερά ελληνική είναι και η θέση του Γενικού Γραμματέα της Επιτροπής.
Η διοργάνωση γίνεται κάθε τέσσερα έτη. Στην αρχή, η χρονιά διεξαγωγής ήταν η προηγούμενη των Ολυμπιακών Αγώνων και, από το 1993, η επόμενη. Το 2017 οι Ισπανοί διοργανωτές δήλωσαν ανέτοιμοι και οι Αγώνες μεταφέρθηκαν το 2018. Έκτοτε, παρέμεινε ως έτος διεξαγωγής το μεσοδιάστημα της Ολυμπιάδας.
Στα αγωνίσματα στίβου, η εξαιρετική παρουσία των αθλητών και αθλητριών μας στις 19 προηγούμενες εκδόσεις του θεσμού, φέρουν την Ελλάδα στην τρίτη θέση του πίνακα των μεταλλίων, πίσω από την Ιταλία και τη Γαλλία, με απολογισμό 63 χρυσά, 72 αργυρά και 82 χάλκινα μετάλλια, 217 στο σύνολο.
Ας δούμε μερικά ενδιαφέροντα στοιχεία, ελληνικού και γενικότερου ενδιαφέροντος. που προκύπτουν από αυτήν την πορεία των 75 χρόνων, αλλά και όλα τα ελληνικά μετάλλια από το 1951 έως και το 2022.
Στατιστικά στοιχεία
- Τέσσερις πρόεδροι του ΣΕΓΑΣ έχουν αναδειχτεί Μεσογειονίκες: ο Αντώνης Κουνάδης στο δίσκο και ο Γιώργος Μαρσέλλος στα 110 μ. με εμπόδια το 1959, ο Βασίλης Σεβαστής στο δέκαθλο το 1971 και η Σοφία Σακοράφα το 1979 στο ακόντιο.
- Στις γυναίκες επετράπη η συμμετοχή για πρώτη φορά το 1967, στους 5ους Μεσογειακούς Αγώνες. Πρώτο ελληνικό μετάλλιο, χάλκινο, από τη Χαρά Σασαγιάννη στο μήκος. Η Βάσω Καραφύλλη ήταν η πρώτη γυναίκα που κατέκτησε χρυσό, το 1975 στο δίσκο.
- Πιο επιτυχημένη ελληνική παρουσία, αυτή του 1997 με 7 χρυσά και 19 μετάλλια στο σύνολο. Τον ίδιο αριθμό συνολικά πέτυχε και η ελληνική αποστολή του 1959, αλλά με 6 πρώτες θέσεις.
- Μόνο σε τρεις περιπτώσεις η Ελλάδα έμεινε χωρίς χρυσό μετάλλιο. Το 1963 και στις δύο τελευταίες διοργανώσεις (2018 και 2022)
- Τέσσερις αθλητές στίβου έχουν κρατήσει πέντε φορές τη σημαία στην τελετή έναρξης. Πρόκειται για τους Κώστα Γιαταγάνα (1951 και 1955), Γιώργο Μαρσέλλο (1959), Γιάννη Κομιτούδη (1963) και Βασίλη Παπαγεωργόπουλο (1975).
- Η Ελλάδα φιλοξένησε μία φορά τους Αγώνες, το 1991 στην Αθήνα. Κέρδισε το χρίσμα μια δεύτερη φορά για να τη διοργάνωση του 2013 με ανάδοχες πόλεις την Λάρισα και τον Βόλο, αλλά με τη χώρα σε βαθιά οικονομική κρίση, η Ελλάδα παραιτήθηκε του δικαιώματος και ανέλαβε η τουρκική πόλη Μερσίνα.
- Τέσσερα ρεκόρ αγώνων ανήκουν σε ελληνικά χέρια. Του ακοντίου ανδρών και γυναικών με κατόχους τον Κώστα Γκατσιούδη και την Αγγελική Τσιολακούδη, του επί κοντώ, όπου είναι συγκάτοχοι η Νικόλ Κυριακοπούλου και η Στέλλα-Ηρώ Λεδάκη και του ύψους, το οποίο ανήκει στον Κώστα Μπανιώτη.
- 194 Έλληνες και Ελληνίδες έχουν ανεβεί στο βάθρο ατομικών ή ομαδικών αγωνισμάτων.
- Περισσότερα μετάλλια, 5 τον αριθμό (τα 4 στις σκυτάλες), έχει κατακτήσει, ο Νίκος Γεωργόπουλος.
- Από δύο ατομικές νίκες σε διαφορετικές διοργανώσεις έχουν οι Γιώργος Παπαβασιλείου, Χρήστος Παπανικολάου, Άννα Βερούλη και Σία Πέρρα. Δύο χρυσά έχει στην κατοχή του και ο Περικλής Ιακωβάκης, αλλά στην ίδια διοργάνωση σε ατομικό και ομαδικό αγώνισμα.
- Η Άννα Βερούλη μπορεί να χαρακτηριστεί ως η πιο επιτυχημένη εκπρόσωπος της Ελλάδας στη διοργάνωση σε ατομικό αγώνισμα με δύο χρυσά, το 1993 και το 1991, και ένα αργυρό ατομικό μετάλλιο το 1987.
- Ο Περικλής Ιακωβάκης κατέκτησε το πρώτο του μετάλλιο το 2001 και το τελευταίο δώδεκα χρόνια αργότερα, το 2013, μοναδικό ρεκόρ από Έλληνα αθλητή.
Δείτε όλα τα ελληνικά μετάλλια.